G8 Zirvesinden Çıkan Vergisel Önlemler, Ticaret ve Şeffaflık

Her yıl olduğu gibi bu yıl da Dünya’nın en zengin 8 ülkesinin liderleri (Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Almanya, İngiltere, Fransa, Kanada, Rusya ve İtalya) G8 zirvesi için Kuzey İrlanda’da bir araya geldi. 17 ve 18 Haziran tarihlerinde düzenlenen zirvenin ardından açıklanan sonuç bildirisinde ülkelerin, çok uluslu şirketlerin kendi ülkelerine vergi ödemekten kaçınmalarına imkan veren açıklarının ortadan kaldırılması için birlikte çalışılmasının zorunlu olduğu vurgulandı. Liderler, ülkelerinin, “vergi kaçakçılığı belasıyla savaşmak için” yönetimlerin otomatik olarak bilgi paylaşımına gitmeleri ve şirketlerin, ” vergi ödemekten kaçınmak amacıyla karlarını çeşitli ülkelerin sınırları arasında kaydırmalarını” zorlaştırmaları gerektiğini belirtti.

Bildiride, G8 planlarının bu yıl içinde yapılacak G20 zirvesinde olgunlaştırılacak bir bölümünün çok uluslu şirketlere, faaliyet gösterdikleri her ülkeye ne kadar vergi ödediklerine ilişkin bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilmesini içerdiği kaydedildi.

Zirvenin alınan vergisel kararlar ise Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) G8 zirvesine sunmak üzere daha adil ve saydam bir küresel vergi sistemi oluşturulması için yapılması gerekenlerin belirlendiği rapora dayandırılmıştır. Rapora göre Avrupa ve dışından giderek artan sayıda ülke, uluslararası geniş bilgi paylaşımı standardının uygulanması için pilot çalışmaya katılmayı kabul etmiştir.

“Vergi Saydamlığında Adım Değişimi” başlıklı raporu, “vergi kaçakçılığı” ve “vergi ödemeden kaçınmayı” önlemede küresel, güvenli ve verimli bir otomatik bilgi değişimi modeli için atılması gereken adımları ortaya koymaktadır. Vergi kaçırmanın küresel bir sorun olduğuna değinilen raporda yeni vergi işbirliği modeline bütün ülkelerin erişebilmesi gerektiği, bunun sorunun offshore*‘un yaygın olduğu yerlerden başka bölgeye taşınmasını engelleyeceği vurgulanmıştır.

I – Offshore’lar için ülkelerin almaları gereken dört önlem

Raporda offshore ülkelerde yatırımla “vergiden kaçınmanın” küresel çözüm gerektiren küresel bir sorun olduğuna değinilerek OECD raporunda dünyada vergi kaçağının ortadan kaldırılması için atılması gereken adımlar şu şekilde özetlenmiştir:

  1. Ülke yargı ağının, işbirliğinde bulunan ülkeler yargı ağlarına erişebilmesini kolaylaştıran kapsamlı çerçeve mevzuatın yasalaştırılması
  2. Vergide bilgi değişimi için yasal temelin belirlenmesi
  3. Raporlama, değerleme çalışması ve koordinasyon rehberliği içeriklerinin adaptasyonu
  4. Ortak ve uyumlu IT standartlarının geliştirilmesi

G8 zirvesi, OECD’nin matrah aşınması ve örtülü kazanç aktarımının üzerine gitmek için başlattığı çalışmaya da destek verdi.

II – Kararlaştırılmış önlemler

Zirve kapsamında para aklamayasa dışı vergi kaçırma ve kurumlar vergisinden kaçınmayı engelleyebilmek adına, 10 önlem kararlaştırılmıştır. Bu önlemler;

  1. Dünya çapında vergi makamların vergi kaçakçılığına karşı mücadelede otomatik olarak bilgi paylaşılması,
  2. Şirketlerin vergi ödememek için sınırların ötesinde kârlarını kaymasına izin veren kanunların değiştirilmesi ve uluslararası faaliyetlerde bulunan şirketlerin hangi ülkede ve ne kadar vergi ödediklerine dair yetkililerin bilgilendirilmesi,
  3. Şirketlerin gerçek sahiplerinin isimleri açıklanması ve vergi idarelerinin kolayca bu bilgileri elde edebilmesi,
  4. Gelişmekte olan ülkelerde vergilerin toplanabilmesi için bilgi ve kapasiteye sahip olunması – ve diğer ülkelerin bu yönde yardımcı olmaları,
  5. Hükumetlerin maden şirketlerden elde edilen gelirleri kamuya ifşa etmesi,
  6. Minerallerin, meşru kaynaklardan elde edilmesi, çatışma bölgelerinden talan olmaması,
  7. Arsa işlemlerinin yerel toplulukların mülkiyet haklarına saygılı olması ve şeffaf bir şekilde gerçekleşmesi,
  8. Hükumetlerin iç piyasa koruma teşviklerinden sakınmaları, iş ve büyüme kriterlerinin destekleyici yeni ticari anlaşmaları kabul edilmesi,
  9. Hükumetlerin sınırlardaki savurgan bürokrasinin önünü kesmesi ve gelişmekte olan ülkelerle daha hızlı ve kolay mal transferlerini etkinleştirmesi,
  10. Hükumetlerin yasaları, bütçeleri, harcamaları, ulusal istatistikleri, seçim sonuçlarını ve hükumet sözleşmelerini yayınlayarak kamunun bilgisine sunması olarak öngörülmüştür.

*Offshore: Kayıtlı olduğu ülke, faaliyette bulunduğu ülkenin dışında (genel olarak bir vergi cenneti olarak tanımlanmış) bir başka ülkede olan şirketlere verilen addır.

Mikail ÇİMEN