6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda Emisyon Primi (Agio-Primli Pay)

6102 sayılı Yeni Ticaret Kanunu (“TTK”) ile ilgili ek düzenlemeler ve tüzük, tebliğ ve yönetmelikler tamamlandığında, şirketlerin paylarını ilgilendiren ekonomik hükümler devreye girmiş olacaktır. Yani, şirketlerin değer kazanması, payların değer kazanması ve borsaya yeni açılmalar olacaktır. İşte o zaman karşımıza, primli paylar, Agio veya emisyon primi olayı çıkacaktır.

Anonim şirketlerde kuruluş veya sermaye artırımı esnasında, pay senedinin üzerinde yazılı değerden yani itibari değerden daha yüksek değerle çıkarılması halinde, bu itibari değer ile satış bedeli arasındaki fark: Agio veya emisyon primi olarak adlandırılır ve bu paya da primli pay denir.

Eski Ticaret Kanununda primli pay, Agio veya emisyon primi, 286. maddede düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK’da primli paylar adı altında 347. maddede hemen hemen aynı ifadelerin biraz değiştirilmesiyle bir düzenleme yapılmıştır.

Maddeyi aynen alalım ve inceleyelim:

VIII-Primli Paylar

Madde 347- İtibari değerinden aşağı bedelle pay çıkarılamaz. Payların itibari değerinden yüksek bir bedelle çıkarılabilmeleri için esas sözleşmede hüküm veya genel kurul kararı bulunmalıdır.

Primli paylar, yukarıda da belirttiğimiz gibi daha çok sermaye artırımı esnasında çıkarılabilir. Peki neden primli pay?

Bilindiği gibi, şirketler çalıştıklarında kar elde ederler ve bu karlardan yedek akçe ayrılır. Bu yedek akçeler şirketin değerini artıran unsurlardandır. Yasal olarak ayrılma zorunluluğu bulunmaktadır.

Yine, her ne kadar son yıllarda enflasyon kontrol altına alınmış olsa da, şirketin taşınmaz varlıkları değer kazanmaktadır.

Yine şirketin gayrimaddi değerlerinin yani şirketin itibarı, piyasadaki iyi tanınması da şirket paylarının değerini artıran unsurlardandır.

Şirket, sermaye artırımına kalkıştığı zaman, şirketi yönetenler, şirkette birikmiş yedek akçeler ile maddi ve gayrimaddi değerlerin belirli bir oranda paraya dönüştürülmesi amacını güdebilirler ve aynı zamanda da eski pay sahipleri ile yeni pay sahipleri arasında eşitlik sağlamak gerekeceği açıktır.

İşte bu gaye ile primli pay çıkarılma gereği ve Agio veya emisyon primi doğar.

Şirket, primli pay senedi çıkarmaya karar vermek isterse önce esas sözleşmede hüküm var mı ona bakılacaktır. Esas sözleşmede hüküm yoksa genel kurul kararı alınmalıdır, aksi takdirde, primli pay çıkarılamaz.

Agio (emisyon primi) esas sermayenin bir parçası değildir, ancak esas sermaye borcunun ödenmesi gibi ödenir. Prim ödemesi, şirketin mal varlığını artırır fakat esas sermaye olarak kaydedilmeyecektir. Elde edilen Agio veya emisyon priminin nasıl kullanılacağı TTK’nın 519. maddesinin ikinci fıkrasında hüküm altına alınmıştır.

Emisyon Primlerinin Kullanılması

TTK’nın 519/3. maddesine göre eğer, genel kanuni yedek akçe sermayenin yarısını aşmadığı takdirde zararların kapatılmasına, işlerin iyi gitmediği zamanlarda işletmeyi devam ettirmeye, işsizliğin önüne geçmeye ve sonuçlarını hafifletmeye elverişli önlemler için kullanılabilir. Bu madde hükümlerinden de anlıyoruz ki emisyon primi veya Agio başka hiçbir şekilde kullanılamaz. Sermayeye eklenip eklenemeyeceği, ilerideki yapılacak düzenlemelerle ortaya çıkacaktır.

Emisyon Priminin Vergisel Boyutu

Ülkemiz uygulamasında, emisyon primleri kurumlar vergisi, katma değer vergisi ve banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna tutulmuştur.

Mikail ÇİMEN